İnşaat Projelerinde Kontrat Yönetiminin Önemi

Bugün inşaat sektörünün temel sorunlarından bir tanesi, firmaların büyük kısmının kontrat yönetimi konusundaki eksiklik ve zafiyetleri olarak göze çarpmaktadır. Kontrat Müdürü olarak görev yaptığım dönemde de sıklıkla şahit olduğum bir husus var ki o da firmaların iş almak uğruna şartlarını bir kez dahi okumadan imza attıkları kontratlardan ötürü batma tehlikesiyle karşı karşıya kalmalarıdır.

İyi bir kontrat yönetimi yapamayan firmalar, işverenlerine bağımlı ve makul haklarını dahi kabul ettiremeyecek kadar aciz durumdadırlar. Aslında kontrat, ticari ilişki içerisinde olan iki firmanın aralarındaki hususları düzenleyen ve firmalardan çok işi koruyan bir metindir, en azından öyle olmalıdır. Ancak işin doğası gereği her firma, kendi çıkarlarını koruyabilmek adına karşı tarafı ağır ve ciddi yaptırımlar içeren maddeleri kabul ettirmek istemektedirler. Bu durum daha çok işveren lehine bir durum olarak ortaya çıkmaktadır.

Ancak oturmuş bir kurumsal yapısı ve deneyimli bir kontrat yönetim ekibi olan yüklenici firmalar, işverenin bu tür isteklerine karşı koyabilmektedir. Bu da ancak uluslararası iş yapan FIDIC, AIA gibi kontratları imzalamış firmalarla sınırlıdır.

Temel olarak bakıldığında iyi bir kontratın içeriğinde neler olmalıdır, aşağıda kısaca bunu özetleyeceğim:

–          İş kapsamı iyi tariflenmeli, sözleşme dışında kalan hususlar açıkça belirtilmelidir.

–          Eldeki teknik dokümanların detay ve içeriklerine bağlı olarak kontrat türü doğru belirlenmelidir. Özellikle belirsiz hususların çok olduğu, projelerin henüz hazır olmadığı, metraj ve detayların hazır olmadığı projelerde anahtar teslim sözleşmeler yapmak firmanın intihar etmesi anlamına gelir.

–          Yeni birim fiyat, fiyat farkı, birim fiyat artışı ve metraj artışında izlenecek yöntemler tariflenmelidir.

–          İşin fiili olarak süresinin ne zaman başlayacağı net olmalı, sürenin yeterliliğinde mutabakat sağlanmalı ve süre uzatımını gerektirecek haller ile bu hallerin oluşması durumunda tarafların hak ve yükümlülükleri açıkça anlatılmalıdır.

–          Tarafların anlaştıkları ticari koşullar ışığında sorumluluk matrisi hazırlanmalıdır.

–          Yaptırılması gereken sigortalar, primler ve içerikleri açıkça yazılmalıdır.

–          Ödeme vadeleri belirlenmeli, aksama durumunda izlenecek yöntem tespit edilmelidir.

–          Kalite ve iş güvenliği konusunda izlenmesi gereken prosedür ve yöntemler tariflenmelidir.

–          Gecikme durumunda bunun sebeplerine bağlı olarak nasıl bir ceza sistemi uygulanacağı, erken bitirme durumunda ise ödenecek erken bitirme primi-ceza dengesi iyi kurulmalıdır.

–          Fesih, iş durdurma gibi hususlar sözleşmede açıkça anlatılmalıdır.

–          Uyuşmazlık durumunda izlenecek yöntemler, hangi hukukun kullanılacağı (uluslararası projelerde bu çok önemli) iyi belirlenmelidir. Mahkeme sürecinden mümkün oldukça uzak durulmalı, arbitrasyon gibi, mediasyon gibi alternatif uyuşmazlık yöntemleri tercih edilmelidir.

–          Ödemelere uygulanacak olan kesintiler, verilecek olan teminat mektuplarının hangi bankadan, hangi koşullarla alınacağı belirlenmelidir. Garanti süreleri ve kapsamı açıkça anlatılmalıdır.

–          Projeyi yönetecek kadronun organizasyon şeması, iş programı, nakit akışı, malzeme temin programı, işgücü diyagramları, miktarsal takip tabloları gibi planlamayı ilgilendiren tüm teknik çalışmaların nasıl ve hangi vadede hazırlanması gerektiği açıkça anlatılmalıdır.

–          Proje iletişim sistemi, iletişim dili, sözleşme dili ve kimin kime rapor edeceği, kimin kime bağlı olduğu açıkça anlatılmalıdır.

–          Dokümanlar arasında ihtilaf olması durumunda izlenecek sıra belli olmalıdır.

Kontrat yönetimi, çok kapsamlı ve işin tamamını kapsayan bir perspektiften hazırlanması ve yönetilmesi gereken uzun bir süreçtir.

Ancak kısaca özetlersek, kontrat yönetiminde projenin kapsam, süre, maliyet, kalite, işgücü, risk, satın alma ve iletişim konularında izlenmesi gereken yöntem ve prosedürler kontratta açıkça anlatılmalı ve tüm tarafların bu hususlara riayet etmesi sağlanmalıdır.

13 Nisan 2013, İstanbul

© - 2018 www.leventsumer.com | Dr. Levent SÜMER Her Hakkı Saklıdır.