Noel (Christmas) - Yeni Yıl İkilemi

Noel Babayı tanımayanınız var mı? Kırmızı cübbeli, beyaz sakallı, geyiklerin çektiği arabasıyla gelen ve herkese hediyeler getiren tonton dedeyi?

Nam-ı diğer Santa Claus, Aziz Nikola olan Noel Baba için bakın wikipedia’da nasıl bir bilgi yer alıyor:

“Günümüzdeki Noel Baba imajı, karikatürist Thomas Nast‘ın 1863 yılında Harper’s Weekly dergisinde yayınlanan çizimlerine dayanır. Nast’ın çizimleri ise 1822’de Amerikalı şair Clement Clarke Moore‘un yazdığı kabul edilen ve ölümünden sonra kendisine atfedilen, “A Visit from Saint Nicholas” (Aziz Nikola’nın Ziyareti) ya da “Twas the Night Before Christmas” (Noel’den Önceki Geceydi) olarak bilinen şiirden esinlenmiştir. Popüler Noel Baba imajı, çizer Haddon Sundblum‘un, 1931 yılından itibaren Coca-Cola şirketi için hazırladığı çizimlerle son halini almıştır.”

Kısacası Noel Baba, bir yeni yıl sembolü değil, adından da anlaşılacağı üzere bir Hristiyanlık sembolüdür.

Peki süslü çam ağaçları hakkında ne biliyoruz?

Şu pek ışıltılı ve her yeni yıl kutlaması hazırlığı yapılan evlerde, AVM’lerde büyük büyük süslenen çam ağaçları hakkında ne biliyoruz? Yine wikipedia’ya bakalım:

“Noel ağaçları Pagan geleneklerinden gelen bir ritüeldir. Yaprak dökmeyen ağaçları ve çelenkleri ölümsüz yaşamın simgesi olarak kullanmak, eski MısırlılarınÇinlilerin ve Yahudilerin ortak bir geleneği idi. Avrupalı paganlar arasında yaygın olan ağaca değer verme ya da kutsal sayma, Hristiyanlığı benimsemelerinden sonra, İskandinavyalılarınşeytanı korkutup kaçırmak ve Noel zamanında kuşlar için bir ağaç hazırlamak üzere ev ve ambarlarını noelde ağaçlarla donatma geleneği biçiminde sürdü. Almanya‘da da kış ortasına rastlayan tatillerde evin girişine ya da içine bir Yule (ing. Yule-tide) ağacı konuyordu.

Günümüzdeki Noel ağacının Almanya‘nın batısından kaynaklandığı düşünülmektedir. Ortaçağda Adem ve Havva‘yı canlandıran bir oyunun ana dekoru, cennet bahçesini temsil eden ve üzerinde elmaların bulunduğu bir çam ağacıydı. Adem ve Havva yortusunda (24 Aralık) Almanlar evlerine böyle bir cennet ağacı dikerler, üzerine Komünyon‘daki kutsanmış ekmeği simgeleyen ince, hamursuz ekmek parçaları asarlardı; bunların yerini daha sonra değişik biçimlerdeki çörekler aldı. Ayrıca bazı yerlerde İsa‘yı simgeleyen mumlar eklendi. Noel mevsiminde ağaçla aynı odada Noel piramidi de bulunurdu. 16. yüzyılda Noel piramidi ve cennet ağacı birleşerek Noel ağacını oluşturdu.

Noel ağacı süsleme geleneği de son olarak halkının büyük çoğunluğu Müslüman olan Türkiye’de bir yeni yıl adeti olarak yaygınlaştı.

Bu son cümle bana ait…

Sıra hindi dolmasında:

Amerika’da yaşadığım dönemde her yılın Kasım ayının dördüncü Perşembesine denk gelen “Şükran Günü”ne özel bir yemek olan hindi, bugün Türkiye’de yeni yıl yemeği ve sembolü olarak kullanılıp tüketiliyor..

Sözün özü şu: Noel baba, çam ağaçları, süsleri, hindi, yeni yıla ait semboller değil Hristiyanlık ve Batı kültürünün birer yansıması.

Siz hiç batı ülkelerinin AVM’lerin vitrinlerini süsleyen “Hoşgeldin ya şehri Ramazan” yazısı gördünüz mü? Ya da Noel’de, Paskalya’da veya Yeni Yılda kurban kesip yiyen bir Hristiyan?

Eminim bizim beyaz sakallı ve cübbeli dedelerimiz de onlara “Noel Baba” kadar şirin ve tatlı gelmiyordur…

Bu arada Noel, yani Christmas 25 Aralık’ta Hz. İsa’nın doğum günü olarak kutlanıyor. Yani bir nevi biz Hz. İsa’nın doğum günü olarak yapılan kutlamaları yeni yıl kutlaması olarak almışız kültürümüze.

Çocuklarımızın, yeni nesillerimizin Noel Baba kimdir sorusuna verdiği “Yeni Yıl’da hediye getiren dede” cevaplarını bir daha duymak istemiyorsak lütfen Yeni Yıl ile Noel’i karıştırmayalım..

Mutlu Noeller, pardon Yeni Yılınız Kutlu Olsun : )

20 Aralık 2013, İstanbul

© - 2018 www.leventsumer.com | Dr. Levent SÜMER Her Hakkı Saklıdır.